Masz pytanie?

2010 - Uroczysta inauguracja klawesynu

To już było » 2010 - Uroczysta inauguracja klawesynu

  • Drezdenecki klawesyn
    Drezdenecki klawesyn
  • Krzysztof Kulis - Mistrz wytwarzania instrumentów harmoniowych i fortepianowych
    Krzysztof Kulis - Mistrz wytwarzania instrumentów harmoniowych i fortepianowych
  • Burmistrz M. Pietruszak wręcza Dyplom - Podziękowanie budowniczemu instrumentu  K. Kulisowi
    Burmistrz M. Pietruszak wręcza Dyplom - Podziękowanie budowniczemu instrumentu K. Kulisowi
  • Marcin Suszycki w Sonacie fis-moll F. Geminianiego
    Marcin Suszycki w Sonacie fis-moll F. Geminianiego
  • Olśniewająca i urzekająca odtwórczyni Marzena Michałowska
    Olśniewająca i urzekająca odtwórczyni Marzena Michałowska
  • Klawesynistka Maria Banaszkiewicz-Bryła
    Klawesynistka Maria Banaszkiewicz-Bryła

Nadzwyczajna uroczystość inauguracji klawesynu, odbyła się 18 czerwca 2010r. w sali widowiskowej Domu Kultury w Drezdenku i jawiła się jako wydarzenie o specjalnym znaczeniu nie tylko dla lokalnej kultury tego miasta, ale również dla regionu lubuskiego.

Akt prezentacji i otwarcia historii nowego instrumentu był także szczególnym znakiem naszych czasów, nobilitującym małe ośrodki kulturowe, uznawane najczęściej za peryferyjne, drugoplanowe, bo usytuowane na uboczu znaczących centrów kultury. Drezdenko jest jednak chlubnym przykładem, który nie potwierdza takiego stereotypu myślowego, lecz przeciwnie, miasto wyróżnia się na mapie kulturalnej Polski jako wyjątkowe w sferze pielęgnowania i umiłowania kultury wysokiej, w tym muzycznej, a także dostrzega się tu wagę znaczenia kultury jako istotnego czynnika sprawczego rozwoju społecznego.  Wytwory owej kultury "oddziałowując na wyobraźnię i emocje, utrwalają wzory osobowościowe, obyczajowe, hierarchie wartości, jakimi kieruje się społeczeństwo we wszelkich dziedzinach życia".

O tym, jakie będzie to społeczeństwo w XXI wieku zdecyduje między innymi stan jego kultury, a w szczególności artystycznej, "której potencjalne wartości mogą przyczynić się do stymulowania rozwoju duchowego tego społeczeństwa".

Dlatego właśnie u progu XXI wieku, czasów globalizacji i odwracania uwagi społeczeństwa od tradycji i wartości kulturowych, należy wzbudzić pewną refleksję w kwestii zastanej spuścizny kulturowej na tzw. Ziemiach Zachodnich, w tym ziemi drezdeneckiej i ich wyjątkowych zasobów kulturowych przydatnych w naszych czasach do budowania nowych tradycji tych ziem. Sięganie bowiem po zastane tradycje, szczególnie muzyczne i ich kultywowanie kształtuje w sposób wyjątkowy krajobraz lokalnej ojczyzny, w odróżnieniu od zbyt niejasnej i "ogólnie pojętej polskiej kultury".

Ponieważ ziemia drezdenecka naznaczona jest specjalną wartością związaną z postacią kompozytora i poety Adama Kriegera urodzonego w Drezdenku w XVII wieku, nakierowuje to naszą uwagę ku muzyce dawnej oraz sytuuje nas jako ważnych depozytariuszy tych naturalnych zasobów kultur. Powyższa wiedza o lokalnym twórcy zobowiązuje drezdeneckie społeczeństwo, a w szczególności aktorów społecznego zaangażowania, do podjęcia nowych wyzwań w kwestii wyeksponowania owych "skarbów kultury", ich chronienia i włączenia do miejscowego systemu kulturowego.

Nie dziwi zatem fakt, iż ten dar losu, w postaci muzyki pieśniowej pierwszego klasyka świeckiej pieśni solowej A. Kriegera, został w naszym mieście uznany za niezwykle ważny dla lokalnej kultury (co poświadczyli mieszkańcy w przeprowadzonych wywiadach pogłębionych). Ranga tego twórcy i wartość jego muzyki wyróżnia to miasto spośród innych ośrodków regionu. Zwrócenie uwagi na tą szczególną zaletę było możliwe jedynie dlatego, iż Drezdenko znane jest ze szczególnego uwielbienia piękna i powiązanych z nimi wartości w kontekście amatorskiej odtwórczości zjawisk muzycznych w dziedzinie orkiestralno - chóralnej, recepcji organizowanych tu koncertów w ramach Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej przez Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Organowej i Kameralnej "Sauerianum" oraz nieznanej wcześniej praktyki muzycznej, polegającej na upowszechnianiu muzyki pieśniowej A. Kriegera, uprzystępnianej przez zespół pracowników Domu Kultury w Drezdenku. Wymienione trzy kategorie  praktyki muzycznej (orkiestralno-chóralnej, Festiwalu Muzyki Organowej oraz upowszechnianie twórczości A. Kriegera) stworzyły w grodzie nad Notecią specyficzny krajobraz kultury tej ziemi, a wyartykułowane jego komponenty zadecydowały o lokalnej differentia specyfica, które jednocześnie wykazują na jej odrębność kulturową. Tym samym, przestrzeń społeczna tej ziemi ukształtowała swą specyficzną tożsamość lokalną, wyrosłą z kontynuacji tradycji, swoistości i odrębności, nacechowanej także emocjonalnym odniesieniem do tych wartości. Natomiast odpowiedzialność za pielęgnowanie tradycji i budowanie koncepcji piękna, spoczywać będzie na lokalnej instytucji kultury i miłośnikach regionu zrzeszonych w stowarzyszeniach regionalnych tu działających. W tym rozumieniu będą oni strażnikami treści kulturowych, tkwiących w lokalności, stanowiących "jedno z głównych źródeł piękna, ludzkiego wzruszenia oraz inspiracji twórczych", kultywujących ową spuściznę jako układ znaczeń szczególnie istotny dla rozwoju kultury szeroko pojętej. Zadanie owych strażników "skarbów lokalnej kultury" nie ograniczać się będzie do "przechowywania popiołów, ale także do podtrzymywania gorącego płomienia".

W tej szlachetnej idei budowania przestrzeni odrębności i innowacyjności lokalnej kultury, przez miejscowych aktorów społecznego zaangażowania, do których zaliczam głównie twórców, animatorów kultury i regionalistów, partnerem owych aktorów będzie samorząd, także z jej sojusznikiem Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To wymienione wyżej Ministerstwo współfinansowało eksponowany na uroczystej inauguracji mistrzowski koncertowy instrument, na którym po raz pierwszy zbuduje się nieznany dotąd nastrój przestrzeni, wypełniony siłą oddziaływania barwy klawesynu, od powagi i swoistego blasku z "mgiełką melancholii", do uczucia wesołości, pogody i beztroski.

Jak już zasygnalizowałem, jednym z zadań owych lokalnych aktorów społecznego zaangażowania będzie zachowanie i promowanie wartości tkwiących w lokalności, ze szczególnym uwzględnieniem esencji muzyki barokowego twórcy rodem z Drezdenka. Z kwestią tą, wiąże się problematyka upowszechniania jego muzyki pieśniowej, a przede wszystkim jej właściwe uprzystępnianie, polegające na odkrywaniu, poznawaniu i odczuwaniu estetycznych cech i wartości dzieł tego twórcy, a także innych stworzonych w minionych epokach, składających się na kulturę muzyczną. Temu celowi służyć będzie między innymi zaprezentowany tu instrument zbudowany przez mistrza z Łodzi pana Krzysztofa Kulisa, który ułatwi odbiorcom zrozumienie sensu i znaczenia treści muzycznych zawartych w tych dziełach na tle specyficznej estetyki brzmieniowej kultury epoki baroku. Będzie on także czytelnym symbolem sztuki tego okresu i jego związku z wielkimi twórcami chociażby: J.S. Bachem, J.F. Haendlem czy A. Vivaldim, a także wybitnymi kompozytorami muzyki klawesynowej J. Ph. Rameau, L. Daquin, a przede wszystkim L. Couperin.

Jednocześnie, nowy i nieznany dotąd instrument oprócz wzbogacania naszej wiedzy o estetyce brzmieniowej muzyki dawnych epok, przyczyni się także do wierności jej brzmienia, zgodnie z ówczesnymi kanonami, co pozwoli słuchaczom zrozumieć i właściwie odczytać jej przekaz artystyczny i estetyczny. Natomiast jego walory i możliwości wszechstronnego zastosowania go jako instrumentu  akompaniującego, a także solowego, zostaną wykorzystane i wpisane w szerszy kontekst wydarzeń artystycznych w Drezdenku: Festiwalu Muzyki im. A. Kriegera, Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej, a także zainaugurowane już w 2007 roku warsztaty artystyczne dla adeptów sztyki wokalnej akademii muzycznych polsko-niemieckiego pogranicza oraz projektu koncertów kameralnych, organizowanych w zabytkowych obiektach sakralnych gminy Drezdenko, celem których będzie zwrócenie uwagi na ich niezwykłą wartość historyczno-kulturową i stymulowanie tam kultu do lokalnych skarbów kultury. Klawesyn w przestrzeni kulturowej ojczyzny Kriegera, zainspiruje także miejscowych animatorów muzyki do zbudowania nowej tradycji tj. poetycko - muzycznych interpretacji w wykonaniu wybitnych aktorów polskich i znanych wirtuozów tego instrumentu.

Zamierzenia koncertowe, o których mowa, wskazywać będą, iż w Drezdenku i gminie istnieją już sprzyjające warunki, gdzie bez ograniczeń realizować się będzie świat wartości z bogactwem treści i form życia duchowego, nie mającego nic wspólnego z próżnią kulturową. Natomiast fakt zlecenia budowy nowego instrumentu przez lokalną instytucję kultury jest wydarzeniem bezprecedensowym w skali ogólnopolskiej i jedynym w historii tego miasta po 1945 roku, co można uznać za zwiastun nadchodzących nowych czasów dla recepcji kultury artystycznej.

Wbrew obiegowym przekonaniom, z każdym rokiem w naszym mieście przybywa zwolenników kultury artystycznej i to nie tylko reprezentowanych przez średnie i starsze pokolenie, bowiem na koncertach muzyki reprezentatywnej odbiorcami są także ludzie młodzi i to właśnie z myślą o współczesnych uczestnikach spotkań ze sztuką muzyczną, a także dla przyszłych generacji melomanów podjęto decyzję o wyposażeniu lokalnej instytucji kultury w koncertowy klawesyn, który jak już powiedziano sfinansowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za co składam serdeczne podziękowania.

Niecodzienną i szczególną uroczystość pokazu mistrzowskiego instrumentu otworzył Burmistrz Drezdenka Maciej Pietruszak, który w swym wystąpieniu określił kulturę muzyczną jako niezwykle ważną dziedzinę konstytuującą lokalną przestrzeń społeczną. Wyraził także opinię, iż dzięki kreatywności miejscowej instytucji kultury wzbogaci się krajobraz kultury artystycznej naszego miasta. Natomiast walory techniczno-artystyczne klawesynu przedstawił sam mistrz Krzysztof Kulis.

Pomijając jednak szczegóły z zakresu instrumentoznawstwa warto przytoczyć podstawowe wiadomości, na które zwrócił uwagę twórca instrumentu. Zaprezentowany na uroczystości mistrzowski klawesyn skrzydłowy, wykonano według muzealnego (XVIII - wiecznego) oryginału Pascal'a Taskin (muzeum w Edynburgu). Instrument ten został zbudowany z zastosowaniem dawnych technik lutniczych, z przeważającym wkładem pracy ręcznej oraz użyciem odpowiednio sezonowanych materiałów, analogicznie jak w oryginale. Drezdenecki klawesyn posiada dwa manuały w skali od F kontra do f trzykreślnego oraz rejestry:manuał I- 8',4', manuał II -8' i lutnię. Dysponuje także możliwością transpozycji do stroju dawnego (415 Hz) i współczesnego (440 Hz). Na płycie rezonansowej wykonano temperą, malowidło z wykorzystaniem motywów roślinnych nawiązujących do instrumentu oryginalnego.

W części oficjalnej inauguracji, Burmistrz Drezdenka podziękował także twórcy instrumentu za doskonałość i kunszt artystyczny niepowtarzalnego dzieła. Wraził także pogląd, "iż współczesne czasy ponownie otwarte na "powierzchowne" podniety "łudzenia i zachwycenia" potrafią ustosunkować się do wabiącego i uwodzicielskiego blasku brzmienia mistrzowskiego i koncertowego klawesynu, będącego wytworem wielkiego talentu, rozumu i serca Pana Krzysztofa Kulisa z Łodzi".

Wykonawcami nadzwyczajnego koncertu inauguracyjnego byli artyści poznańscy, m.in.: Marzena Michałowska - sopran, Maria Banaszkiewicz-Bryła - klawesyn, Bartosz Bryła - skrzypce, Marcin Suszucki - skrzypce, Ewa Guzowska - altówka i Tomasz Lisiecki - wiolonczela. Natomiast o wykonawcach i odtwarzanych dziełach informował Bartosz Michałowski. Zaprezentowana przez nich ambitna literatura muzyczna była godna i adekwatna do rangi niezwykłej i wyjątkowej uroczystości. Na szczególne wyróżnienie zasługiwały kreacje i projekcje artystyczne w dziełach: F. Geminianiego Sonacie fis-moll na skrzypce i basso continuo w wykonaniu Marcina Suszyckiego (zwłaszcza część  Presto), J.F.Haendla w arii Rejoice greatly...z oratorium Mesjasza wykreowaną przez Marzenę Michałowską (Akademia Muzyczna w Poznaniu) oraz misternie wykonane miniatury klawesynowe Fr. Couperina Le Rossignol en Amour  i  Les Fauvetes Plantives  przez Marię Banaszkiewicz-Baryłę (Akadenia Muzyczna w Poznaniu) - główną odtwórczynię uroczystego koncertu.

Miłym akcentem dla lokalnej społeczności było zwieńczenie tego wydarzenia artystycznego arią Des Frühlingszeit bringt Lust und Freud  A.Kriegera, która po raz pierwszy w Drezdenku zabrzmiała  z akompaniamentem klawesynu.

Wyjątkowy aplauz drezdeneckich odbiorców wzbudziły kreacje wokalno-aktorskie artystki M. Michałowskiej w niełatwym repertuarze operowym J.F. Haendla, zaś w arii A. Kriegera powiało świeżością i radością nie tylko z powodu jej zawartości poetyckiej dotyczącej wiosny, lecz usytuowania w niej istotnej refleksji iż "najlepszy czas się zaczyna". Przytoczone słowa poety A. Kriegera, należy rozumieć szerzej, jako zapowiedź renesansu rozwoju kultury  wysokiej  w Drezdenku. Sam mistrz, A. Krieger, spoglądając z zaświatów byłby z pewnością dumny z faktu, iż w jego ojczyźnie Drezdenku czci się w sposób szczególny kulturę muzyczną.

Sądzę także, podsumowując wyjątkowość omawianej uroczystości, iż historia właściwie oceni dokonania aktorów społecznego zaangażowania w Drezdenku w dziele udostępniania i uprzystępniania muzyki artystycznej, bez której nie będzie funkcjonować szeroko rozumiana kultura. Natomiast uzupełnienie przestrzeni kulturowej Drezdenka blaskiem muzyki klawesynowej dodatkowo podkreśli niepowtarzalną specyfikę, różnorodność i koloryt tego miasta.

Jan Maćkowski

Realizacja: haiNET | CMS by Quick.Cms